مانند سخن خداوند متعال : وَإِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ « 20 » . در اينجا بين امر وامن تجنيس ناقص و « ر » و « ن » قريب المخرج نيستند . در وسط كلمه مانند سخن خداوند متعال « وَإِنَّهُ عَلى ذلِكَ لَشَهِيدٌ وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ » « 21 » . در اينجا بين كلمه شهيد وشديد تجنيس ناقص است و « ه » و « د » مختلف المخرج‌اند . در اوّل كلمه مانند سخن حريرى : لا اعطى زمامى من يخفر ذمامى « اختيارم را به كسى كه با من عهد شكنى كند نمىدهم » . شاهد در اينجا دو كلمه زمام وذمام است كه بين آنها تجنيس ناقص است زيرا « ز » و « ذ » دو نوع حرف است . تجنيس يا در آخر دو عبارت ودر مقابل يكديگر قرار دارند كه واضح وآشكار است ويا نزديك به يكديگر ودر آخر يك عبارت قرار دارند كه مزدوج ومكرّر ناميده مىشود مانند قول عرب : النبيذ بغير نغمّ غمّ وبغير دسم سمّ ، « شراب بىنغمه خوان غم انگيز است وبدون گوشت وچربى خوردن سمّ است » . من طلب شيئا وجدّ وجد ، « كسى كه چيزى را با جديّت بخواهد مىيابد » . من قرع بابا ولجّ ولج : « هر كس درى را با اصرار بكوبد باز مىشود » . در اين مثالها بين نغم وغمّ ، دسم وسمّ ، جدّ و ، وجد ، لجّ ولج تجنيس مزدوج است . گاهى تجنيس صراحت ندارد وبا اشاره است مانند سخن عرب : حلقت لحية موسى باسمه وبهارون إذا ما قلبا : « محاسن موسى با تيغ تراشيده شد وهمچنين تراشيده شد به وسيلهء هارون وقتي كه وارونه خوانده شود ( نوره ) » در اينجا بين موسى ( نام شخصي ) وباسمه ( يعنى موسى به معناى تيغ ) تجنيس به اشاره است گاهى تجنيس به گونه‌اى است كه در حروف ومعنى با هم اختلاف دارند چنين تجنيسى مشوّش ناميده مىشود مانند سخنى كه گفته‌اند : فلان مليح البلاغة

--> ( 20 ) سوره نساء ( 4 ) : آية ( 83 ) : وقتي كه فرا رسد آنها را فرماني به آسايش . ( 21 ) سوره عاديات ( 100 ) آية ( 7 و 8 ) : انسان بر تمرّد نفس خويش گواه ومال را سخت دوست دارد .